پلاسـمای غنـی از پلاکـت
([PRP [Plasma Rich-Platelet ،(محـصولی مـشتق از خـون میباشد که از نظر پلاکتی غنـی شـده اسـت. پلاکـتهـا مجموعـه ای از فاکتورهـای رشـد و سیتوکینها را ایجاد میکنند. زمـانی کـه پلاکـتهـا در شـرایط درون تنـی (vivo in (فعـال میشوند، مولکولهای سیگنالدهنده را بهسرعت در محیط پیرامونی آزاد کـرده و گیرنـدههـای چرخههای مختلف را فعال میسازند. در این مقاله مروری، روی چرخههای سـلولی و مولکـولی بیش تنظیمشده توسط PRP که در ساخت فولیکول مو اهمیت دارند و شواهد بالینی حاصـل از مطالعات انجامشده با استفاده از روش PRP و فاکتورهای رشدی مرتبط بـا آن، جهـت درمـان ریزش مو و طاسی آندروژنتیک بحث می شود. یک جستجوی الکترونیک در پایگاههـای اطلاعـاتی PubMed و EMBASE از سـال 2006 الی 2016 انجام شد. کلیدواژههای ذیل برای جستوجو انتخـاب گردیـد: «پلاسـمای غنـی از پلاکت»، «ژل پلاسمایی غنی از پلاکت»، «ماتریکس فیبرینی غنی از پلاکت»، «فاکتور رشـد غنی از پلاسما»، «مزوتراپی»، «آلوپسی با ماهیت مردانه»، «الگـوی ریـزش مـوی مردانـه» و «الگوی ریزش موی زنانه». در پایان فرآیند بررسی مقالات حاصل از جستجو، 25 مقاله جهت نگارش مقاله انتخاب گردیـد. نتایج حاصل از مطالعات بررسیشده در این مقاله مروری نـشان داد کـه اسـتفاده از پلاسـمای غنی از پلاکت میتواند روش بالینی مفیدی را برای درمان بیماری ریزش موی اندروژنتیک بـا الگوی مردانه یا زنانه به ویژه در مراحل اولیه ریزش ایجاد نماید.
***
* جهت کسب اطلاعات بیشتر درمورد تخت دیالیز و شیمی درمانی، کلیک کنید. *
***
مقدمه عبــارت آلوپــسی آنــدروژنتیک Androgenetic( ([AGA [Alopecia غالباً برای توصیف نوعی از ریـزش موی سر بهکـار بـرده مـیشـود کـه در مـردان و زنـان مستعد به لحاظ ژنتیکی، سبب ریزش مو با یک الگـوی . “andro “در کلمه “androgenetic “1 مشخص میشود بــه تــأثیر آنــدروژنهــا یعنــی تــستوسترون و دی (dihydrotestosterone [DHT]) هیدروتــستوسترون اشاره دارد که برای ایجاد طرح ریزش مردانـه ضـروری است. “genetic “در این کلمه بـه ایـن واقعیـت اشـاره میکند که AGA یک مشکل ژنتیک است که از طریق ژنها و از یک یا هر دو والد به ارث مـیرسـد. بـه ایـن شـکل ریـزش مـو در مـردان، Hair Patterned Male Female Patterned Hair ،زنان در و Loss (MPHL) (FPHL (Loss گفته میشود. ریزش مـو آنـدروژنتیک ریشهی ارثی دارد. نازکشدن ارثی موها و طاسـی سـر در مردان (بیش از 70 %مردان بالغ) و زنان (50 %زنان یائسه و تعداد زیادی از زنان بچـهدار) در اثـر اسـتعداد ژنتیکــی ایــن افــراد و تحــت تــأثیر آنــدروژنهــا یــا هورمونهای مردانه است 1-2 . نازکشدن موها در هر دو جنس معمولاً از 12 تا 40 سـالگی شـروع مـیشـود وحدود نیمی از جمعیت بیش از پنجاهسالگی درجاتی از . در مردانی کـه از قبـل اسـتعداد 1 آن را نشان میدهند ژنتیکی ابتلا به این حالت را دارند، ریزش موها زودتر و از اواخر دوران بلوغ شروع میشود. در حال حاضر درمان هـای مختلفـی بـرای ریـزش موی آندروژنتیک وجـود دارد کـه از بـین آنهـا دو دارو توسـط مؤسـسهی غـذا و داروی آمریکـا ( and Food [FDA [Administration Drug (تأییـد شـدهانـد کـه عبارتند از: محلول مینوکـسیدیل و قـرص فیناسـتراید. اولین خـط درمـان در هـر دو جـنس در ریـزش مـوی آندروژنتیک مینوکسیدیل است که در مردان در صورت استفاده همراه با ترتینوئین تأثیر درمـانی بهتـری دارد. داروی مؤثر دیگر در مردان فیناستراید است. در مـورد خانمها از درمانهای کمکی مانند استروژن (قرصهای جلــوگیری از حــاملگی) یــا اســپیرونولاکتون اســتفاده میشود. داروهـای دیگـری مثـل سـیپروترون اسـتات ، پروژسترون و فیناستراید در خـانمهـا و سـایمتیدین و داروهای گیاهی در هر دو جـنس هنـوز توسـط FDA 3 تأیید نشده است ولی مـورد اسـتفاده قـرار مـیگیـرد . بهدلیل وجود مشکلات و عوارض مرتبط با بی خطری و کارایی درمان طولانیمدت بـا اسـتفاده از ایـن داروهـا، . 1 نیاز به روشهای مناسب و کارآمدتری وجود دارد جستجو برای گزینههای جدید درمـانی باعـث شـد که بسیاری از بیماران تحت درمان با روشهای مبتنـی بر مشتقات خونی قرار گیرند. پلاسمای غنی از پلاکـت (PRP ،(یکی از مهـمتـرین مـشتقات حاصـل از خـون است. این ماده زیستفعال، دارای بـیش از 20 فـاکتور رشــد و مولکــولهــای پروتئینــی دیگــری شــامل مولکولهای اتـصالی و کموکـاینهـا مـیباشـد کـه در فرآیندهایی همچون تکثیـر، تمـایز و بازسـازی سـلولی نقش دارند. پتانـسیلهـای موجـود در PRP هـمچـون قابلیت درمانی آن، به میزان فاکتورهای رشد موجود در آن وابسته است. پلاکـتهـای جمـعشـده در PRP بـا اضافهشـدن عوامـل فعـالکننـدهی ویـژهای هـمچـون ترومبین و کلرید کلسیم کـه در القـا و تحریـک رونـد آزادسازی فاکتورهای رشد از گرانولهای آلفای موجـود در PRP نقش دارند، شروع به ترشح فاکتورهـای رشـد مینمایند . این مواد زیـستی و فاکتورهـای موجـود در 1 PRP باعث ایجاد پتانسیل درمـانی در آن شـد هانـد. در طول دههی گذشته، فرآیند بهبودبخشیدن بهوسـیلهی PRP و خصوصیات ترمیمی حاصل از استفاده از آن در زمینههـای جراحـی بازسـاختی و پلاسـتیک، جراحـی دهان، دندانپزشکی، چشمپزشکی و پیونـد مـو، مـورد . یـک مـرور نظـاممنـد، 1 اسـتفاده قـرار گرفتـه اسـت مزیــتهــای مکــرر PRP را در افــزایش میــزان بقــای گرافــتهــای چربــی مــورد اســتفاده جهــت جراحــی پلاســتیک بازســاختی و افــزایش بازســازی گرافــت 4 اســتخوانی نــشان داد . هــمچنــین، PRP بــهصــورت موفقیتآمیزی جهت بازسـازی نکـروز اسـتخوان فـک ، بازسازی فک پـایینی و جراحـی شـکاف سـقف دهـان . از زمانی که PRP در سوکتهای 5-4 استفاده شده است آلولوئر (sockets alveolar (ایجادشده پس از کـشیدن دندان بهکار برده شد، پیشرفتی را در بهبود بافـتهـای نرم ایجاد نمود. اخیراً، PRP در ایجاد قطرههای چشمی نیز توسط چشمپزشکان جهت درمان ضایعات چـشمی . هـمچنـین، PRP 6 مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـه اسـت افزایش چـشمگیری در عملکـرد واحـدهای فولیکـولی 7 پیوندشده در جراحی پیوند مـو نـشان داده اسـت . در طول پـنج سـال گذشـته، اسـتفاده از PRP بـه سـمت زمینـههـای درمـانی ـ پزشـکی پوسـت در شـرایطی همچون جذام ، ضایعات ثانویه lipoidica necrobiosis و در پایان، ریزش مـو گـرایش یافتـه اسـت 8-10 PRP . ترکیب شده با سلولهای بنیادی مزانـشیمی مـشتق از چربی جهـت بازسـازی سـاختمانی vulva در بیمـاران مبتلا به بیماری لیکن اسکلروزوس مورد اسـتفاده قـرار . Budamakuntla و همکاران، اخیراً یـک 11 گرفته است سری موردی از گرانولوم پیوژنیک را بـهوسـیلهی PRP . 12 درمان کردند.
در طول سه سـال اخیـر، انتقـال PRP بـه محـیط پیرامونی فولیکول مو از طریـق چنـدین تزریـق داخـل پوستی جهت درمان ریزش مو مورد استفاده قرار گرفته . فاکتورهای رشد مهم دخیـل در درمـان ریـزش 1 است موی آندروژنتیک، فاکتورهـای رشـد مـشتق از پلاکـت ،(Paltelet Derived Growth Factor [PDGF]) فاکتور رشد تغییـر دهنـده Growth Transforming( Factor]) TGF ،[فــاکتور رشــد انــدوتلیالی ـ عروقــی و) Vascular Endothelial Growth Factor [EGF]) فاکتور رشـد شـبه انـسولینی Growth like-Insuline( ([IGF [Factor میباشند که اسامی و عملکرد برخی از آنها در جدول 1 ذکر شده است. بهنظـر مـیرسـد کـه فاکتورهــای رشــد موجــود در PRP بــر روی ناحیــهی . تعامـل 1 برآمدگی (Bulge (فولیکول تـأثیر مـیگـذارد بین سلولهای پاپیلای پوست و اتصال فاکتورهای رشد (VEGF ،TGF و PDGF (به آنها باعـث فعـالشـدن فاز تکثیری مو شده و در نهایت شرایط ایجاد واحدهای . تعداد مطالعات با استفاده 1 فولیکولی را فراهم میسازد از روش درمانی PRP بهسرعت در حال افـزایش اسـت. مقالهی مروری حاضر به بررسی دانش موجود در زمینه استفاده از PRP با هـدف درمـان الگـوی ریـزش مـوی آندروژنتیک و نتایج حاصل از مطالعات صورتپذیرفتـه در این زمینه میپردازد. همچنین، چرخههای سلولی ـ مولکولی و مکانیسم عمل آنها تحت تأثیر PRP ،جهت فرآیند فولیکولسازی مو نیز مورد بررسی قـرار خواهـد گرفت. برای انجـام ایـن مطالعـهی مـروری، ابتـدا مقـالات موجود در پایگاههای اطلاعاتی Pubmed و Embase با کلمـات کلیــدی ذیـل مــورد جـستجو قــرار گرفتنــد: “پلاسـمای غنـی از پلاکـت”، “ژل پلاسـمایی غنـی از پلاکت”، “ماتریکس فیبرینی غنی از پلاکت”، “فـاکتور رشد غنی از پلاسما”، “مزوتراپی”، “آلوپسی با ماهیـتمردانه”، “الگـوی ریـزش مـوی مردانـه”، “آلوپـسی” و “ریزش و فقـدان مـو”. بـازهی زمـانی مقـالات از سـال 2006 تا سال 2016 در نظـر گرفتـه شـد. از بـین 52 مقالهی حاصل از جستجو، مقالات مناسـب مـرتبط بـا این مقاله مـروری انتخـاب و بـه زبـان فارسـی ترجمـه شدند. از منابع مناسب جهت جستجوی مقالات مرتبط بیشتر با این موضوع استفاده گردید. بـرای اطمینـان از غیرمرتبط بودن منابع با موضوع، تمامی منابع مقـالات مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین مقالات تکراری نیز از مقالات انتخابشـده حـذف شـدند. معیـار خـروج از مطالعه، مقالاتی بودند که در آنهـا بـه الگـوی ریـزش موی آندروژنتیک پرداخته نشده بود. در مجموع، 15 مطالعهی بالینی کـه در آن از PRP بهعنوان یـک ابـزار درمـانی جهـت الگـوی ریـزش مـو استفاده شده بود، از میان مقـالات حاصـل از جـستجو انتخـاب شـد و نویـسندگان از آنهـا در نگـارش ایـن مقالـهی مـروری اسـتفاده کردنـد. در مقالـهی مـروری حاضر، نتایج حاصل از بررسی مقالات انتخـابشـده در قالب مطالب ذیل ارائه شده است.
منبع :محسن شیخ حسن ، دکتر حسن بختیاری
